Siyrotka

/kōnsek/

Fest downo, możno przed wiekym,
Przed dwiyma wiekami, abo trzyma,
W jednym krōlestwie dalekim,
Kerego dzisiej już niy ma
I niy idzie go znojść na mapach,
Miyszkała gdowa bogato,
A stykało jōm na to,
Że spała w złotych szatach,
Pierziny miała prane ze szkrōbkym,
A pod głowōm trzi zegłōwki.

Miała trzi krowy, trzi kozy,
Trzi kōnie i tyż trzi wozy,
A do tego dwie cery brzidki,
Kerym fest przoła wszyskim
I jeszcze jedna – siyrota,
Co ji dowała najgorszo robota.
Tako fest zmazano.

Dwie cery brzidki co rano
Wylygujōm sie w łōżku,
A Macocha siyroty poganio:

Macocha:
Siyrotko, roboty sie chytej ostro.
Śniodani prziniyś siostrōm
I rōb tak, jak ci godōm:
Umyj talyrze ciepłōm wodōm,
Ôgyń zrōb w piecu i wymiyć sadza,
Yno sie śpiychej, dobrze ci radza!
Nanoś mi drzewa z dworu,
Garce w kuchni wyszoruj.
I pozamiatej, jo tego niy zrobia,
A cery niy majōm zdrowia.
I szkoda na to mojij godki,
Rusz sie. To je robota praje dlo Siyrotki.

I tak została dziołszka Siyrotkōm
I przi robocie płakała se słodko,
Szorowała, harowała.
I przi tymu po cichu śpiywała:

Siyrotka:
Płynie płynie woda,
Płynie se kożdy dziyń
Jo je przeca młodo,
To sie przejrza w wodzie!

Niych mi powiy woda,
Czy jo je urodno,
Czy we wodzie widać mie,
czy to żech je jo, czy niy?

Wezna wody z rzyki,
Gymba se umyja,
Bo jo cołki życi
Jak Siyrotka żyja.

Niych mi powiy woda,
Czy jo je urodno,
Czy we wodzie widać mie,
Czy to żech je jo, czy niy?

A Macocha z cerami w izbie sie schroniyły,
Klajdy se strojyły,
Pazury se malowały
I tak ze sobōm godały:

Macocha:
Czamu żeś je, Kasia, tako smutno?
Hania, czamuś je blado jak płōtno?

Hanka:
Bo sie zdrzadełko zy mnie śmieje,
Jo już niy wiym, co sie dzieje,
Niy pōmoże żodno siyła,
Że tako szpetno żech sie urodziyła,
Zezowato, piegowato
I nic niy poradzisz na to!

Macocha:
A ciebie, Kasia, co sie stało,
Że wyglōndosz tako zbolało?

Kasia:
Mamo, jo sie yno starōm,
Że zostana frelōm starōm,
Wszyski zdrzadła bych strzaskała,
Bych zaglōndać niy musiała
Na nos wielki, krziwe zymby,
Jo niy ciyrpia swojij gymby.
Chciała bych mieć uśmiych słodki,
Być piykniejszo ôd Siyrotki.

Macocha:
To niyprowda, gymba mosz szykowno,
Nos mosz mały i zymby rowno,
Ciebie porownać idzie do kwiotka,
Niy może se stanyć przi ciebie Siyrotka!
Jo bez przerwy krynca głowom,
Co za robota dać ji nowo.
Teraz jeszcze schowia mydło,
Niych wyglōndo, jak straszydło!
Do popiołu wsuja groszek,
Niech wybiyro go po trosze,
Niż pozbiyro groszek wszysko,
To na pewno bydzie brzidszo.

Hanka:
Jo bych wszysko dała,
Żebych wyfajniała.
I mōj klajd z korōnek
I złoty piestrzōnek.

Hanka i Kasia:
Ô, mamo. Ô, mamo!

Macocha:
A wy w kōłko to samo!

Hanka i Kasia:
Lepszy już Siyrotkōm być.
Co zrobić? – niy wiymy.
Ciynżko tak na świecie żyć,
Zdrzadła sie bojymy.

Kasia:
Niy chca być Ksiynżniczka,
Chca mieć fajne liczka
I nogi i rynce,
I nie trza mi nic wiyncyj.

Hanka i Kasia:
Ô, mamo. Ô, mamo!

Macocha:
A wy w kołko to samo!

Hanka i Kasia:
Lepszy już Siyrotkōm być.
Co zrobić? – niy wiymy.,
Ciynżko tak na świecie żyć,
Zdrzadła sie bojymy.

Macocha:
Słyszycie, Kasia, Hania?
Słychać głos ôd trōmbōw granio!
Możno z gōnu jadōm chłopy?
Nō, Siyrotko, do roboty!
Ôtwôrz ôkna! Wartko! Szyrzij!
Możno widać kajś rycerzi?
Widać już… Krōlewski godło…
Fany majōm farba modro.
Ja! To herold. Wartko sie ôblykać,
Idymy posłōchać, co na świecie słychać!
Umyjcie gymby, uczeszcie włosy.
A ty, Siyrotko, chytej sie roboty!

Hania:
Mamo, kaj mōm rynkawiczki?

Kasia:
Mamo, pōmali, bo straca strzewiczki!

Macocha:
Cicho! Słōchejcie, co ôn wygaduje.

Herold:
Posłōchejcie, co Krōl rozkazuje!
Do rycerzy, szlachty i chłopōw,
Przeczytać chca tyn protokōł:
Niech kożdy nastawi ucho
I Krōla uważnie słōcho.
Niych kożdy bydzie pozdrowiōny,
Ôgłoszōm to na wszyski strōny,
Krōl z Krōlowōm sōm fest wzruszyni,
Bo sie Krōlewicz młody chce ôżynić.
Krōlewicz poszukać chce se młodo baba,
Bezto robiymy we dworze zabawa.
Piyrszego czyrwca sie to ôdbydzie,
Niech kożdo dziołcha na muzyka przidzie.
Krōlewicz zamiary mo szczere
I kero se dziołcha ôbiere,
Kerej do rynka i słowo,
Ta bydzie Waszōm Krōlowōm.

(…)

Autōr: Jan Brzechwa

Tytuł ôryginalny: Kopciuszek