Ô giskanie
Czym je Giskana Fojermana?
Wziōn Stasio giskana
A podlywoł kwiotki,
Podlywoł na zmiana
Słowa ślōnskij godki.
Aż mu wyros słownik,
Fest wielki dykcjōnorz.
Chaszcze, abo trownik?
Sam sie sōm przekōnosz.
Giskana Fojermana, po polsku „konewka strażaka”, to je autorsko strōna we internecu ôd Stanisława Neblika – Fojermana, kero pokazuje jego robota z jynzykym ślōnskim z lot 2004–2026. Je sam kole 1400 roztomańtych kōnskōw pisanych po ślōnsku, ale po polsku tyż sie co trefi.
Kej żeś sam prziszoł piyrszy roz, tōż wejzdrzij nojprzōd do „Poznej Fojermana”. Sam znojdziesz trocha wiadōmości ô Fojermanie, jego życiu, a tyż pora kōnsōw ze Giskany i haseł ze słownika – Dykcjōnorza , ôd kerych idzie zacznyć poznować moja twōrczość. To je taki mały przewodnik po Giskanie dlo tych, co niy wiedzōm jeszcze, czego mogōm sie sam spodziywać.
A co gynau treficie na tyj Giskanie?
To je taki plac, kaj wciepuja to, co mi sie spōmni, a to zapisza. Je to trocha pozortowane do roztomańtych szuflodek, ale niy trza tym mianōm ze szuflodek wierzić za fest. Idzie se tam sznupać, czytać a ôdkrywać.
Na poczōntek propōnuja poczytać trocha bojek dlo dziecek, wierszy, ôpowiadaniōw, limerykōw, fraszkôw, tłōmaczyniōw cudzych tekstōw, a trocha niyskorzij możno tyż moji autorski „cuda”, taki jak: zwyrtki, ślabiczki, szpacyjki, literek, ANA-alfabetki a inksze formy, kerych niy ma w żodnych ksiōnżkach do literatury.
To niy sōm yno same „utwory”. To je tyż graczka ze ślōnskim jynzykym, prōba pokazanio, co po naszymu idzie pisać niy yno wiersze a ôpowiadania, ale tyż wymyślać nowe formy i bawić sie słowym.
Trocha Historyje
Piyrszo „Giskana” kludzōno była we latach 2007–2008. Niy miała swojij dōmyny ani swojigo hostingu, a wrażōno była „po kamracku” na cudzym serwerze. Niy ôstało pō niyj nic, yno spōmniynia we pamiynci. Pōmogoł mi przi niyj mōj siostrzyniec Andrzej.
Drugo „Giskana” miała już swoja dōmyna i swōj hosting. Ta Giskana pōmogoł mi poskłodać Bogdan Dzierżawa – Utopek, a Ôn tyż namalowoł piyrsze logo. Ôd 2009 roku dokłodane były nowe teksty, a w 2021 roku brat Szymōn Porwoł SVD namalowoł nowe logo.
Dyć czas niy stoji w miejscu. Staro Giskana zaczła już ciyc a ruścieć i choćbych jōm pucowoł a sztrajchowoł, niy szło jōm już ôdmłodnieć.
Tōż na poczōntku 2026 roku poskłodali my nowo, trzecio „Giskana Fojermana”. Pōmogoł mi jōm naszykować Wojciech Orliński.
Dziynkuja wszyjskim Kamratōm, co mi bez te lata pōmogali, dorodzali i dokłodali swoja robota do tych mojich Giskanōw.
Wierza, co kożdy znojdzie coś dlo sia na tyj Giskanie Fojermana. Tōż czytejcie, sznupejcie a kōmyntujcie.
Pamiyntejcie ô haśle:
„Czytej, godej a pisz”
i godejcie po ślōnsku na kożdy dziyń, bo godać niy ma gańba.
Stanisław Neblik – Fojerman
Pogodoł żech se ôtok trocha z tym cołkim AI, ô roztomańtych rzeczach, pospōminali my stare czasy. Godali my po ślōnsku, a zdało mi sie, co niy idzie mu wcale tak źle. Pokozoł żech mu swoja „Giskana“, poczytoł żech mu pora swojich kōnskōw, a na kōniec spytoł żech sie go ô tytuł, jako sie mu podobo. Padoł mi, że fajny, bo kojarzi mu sie z jynzykym jidisz, a „Giskana“...
Wiōz wilk wōz,Sōm go cis,A lis nic.Ôn se szołA sie śmiołI mu chciołNa wōz wlyź.-Dyć, sie chyć,A tyż ciōng,Bo jo sōmNiy mōm siył.Lis durch nic,Kajś to mioł.Wilk wziōn bicz:Chlas bez rzić.Dyć tyn gizdTyż go – prask.Co mioł wilk?Nos jak kłak.A wōz cisWilk i tak,Bo lis, gizd,Niy cis nic.Ôn se szołA sie śmioł.Tak to je:Kaj dwōch chce,To roz dwaSie do, pra.Dyć lis groSzpil, sie zdo.
Wiycie, co jo Wōm powiym. Jo sie tyj sztucznyj inteligyncyje, tego cołkigo AI, boja, choćby dioboł wody świyncōnyj. Dycko mi sie zdowało, że jak człowiek nauczy maszyna rozumu, to kedyś przidzie taki czas, że ta maszyna zacznie rozkazować, a człowiek bydzie jōm musioł słōchać. Niy jedyn tak myśli, pra? A możno to wcale niy ma takie proste. Możno my sie bojymy tego, czego jeszcze dobrze niy znōmy? Tōż...
Pogodoł żech se ôtok trocha z tym cołkim AI, ô roztomańtych rzeczach, pospōminali my stare czasy. Godali my po ślōnsku, a zdało mi sie, co niy idzie mu wcale tak źle. Pokozoł żech mu swoja „Giskana“, poczytoł żech mu pora swojich kōnskōw, a na kōniec spytoł żech sie go ô tytuł, jako sie mu podobo. Padoł mi, że fajny, bo kojarzi mu sie z jynzykym jidisz, a „Giskana“...
Wiōz wilk wōz,Sōm go cis,A lis nic.Ôn se szołA sie śmiołI mu chciołNa wōz wlyź.-Dyć, sie chyć,A tyż ciōng,Bo jo sōmNiy mōm siył.Lis durch nic,Kajś to mioł.Wilk wziōn bicz:Chlas bez rzić.Dyć tyn gizdTyż go – prask.Co mioł wilk?Nos jak kłak.A wōz cisWilk i tak,Bo lis, gizd,Niy cis nic.Ôn se szołA sie śmioł.Tak to je:Kaj dwōch chce,To roz dwaSie do, pra.Dyć lis groSzpil, sie zdo.
Wiycie, co jo Wōm powiym. Jo sie tyj sztucznyj inteligyncyje, tego cołkigo AI, boja, choćby dioboł wody świyncōnyj. Dycko mi sie zdowało, że jak człowiek nauczy maszyna rozumu, to kedyś przidzie taki czas, że ta maszyna zacznie rozkazować, a człowiek bydzie jōm musioł słōchać. Niy jedyn tak myśli, pra? A możno to wcale niy ma takie proste. Możno my sie bojymy tego, czego jeszcze dobrze niy znōmy? Tōż...
Pogodoł żech se ôtok trocha z tym cołkim AI, ô roztomańtych rzeczach, pospōminali my stare czasy. Godali my po ślōnsku, a zdało mi sie, co niy idzie mu wcale tak źle. Pokozoł żech mu swoja „Giskana“, poczytoł żech mu pora swojich kōnskōw, a na kōniec spytoł żech sie go ô tytuł, jako sie mu podobo. Padoł mi, że fajny, bo kojarzi mu sie z jynzykym jidisz, a „Giskana“...
Wiōz wilk wōz,Sōm go cis,A lis nic.Ôn se szołA sie śmiołI mu chciołNa wōz wlyź.-Dyć, sie chyć,A tyż ciōng,Bo jo sōmNiy mōm siył.Lis durch nic,Kajś to mioł.Wilk wziōn bicz:Chlas bez rzić.Dyć tyn gizdTyż go – prask.Co mioł wilk?Nos jak kłak.A wōz cisWilk i tak,Bo lis, gizd,Niy cis nic.Ôn se szołA sie śmioł.Tak to je:Kaj dwōch chce,To roz dwaSie do, pra.Dyć lis groSzpil, sie zdo.
Wiycie, co jo Wōm powiym. Jo sie tyj sztucznyj inteligyncyje, tego cołkigo AI, boja, choćby dioboł wody świyncōnyj. Dycko mi sie zdowało, że jak człowiek nauczy maszyna rozumu, to kedyś przidzie taki czas, że ta maszyna zacznie rozkazować, a człowiek bydzie jōm musioł słōchać. Niy jedyn tak myśli, pra? A możno to wcale niy ma takie proste. Możno my sie bojymy tego, czego jeszcze dobrze niy znōmy? Tōż...