Baarle – jedne miasto – dwa miasta – dwa kraje. Jako sam żyć?

We Holandyji – Niderlandach krōl Wiluś Aleksander mioł ôtok geburtag, 27 kwiytnia, mieli srogi świynto – Dziyń Krōla. My sie wybrali we tyn dziyń na tako rajza do miasta Baarle. We internecu żech poczytoł ô tym mieście, a tak tychtyk, to ô dwōch miastach – holynderskim Baarle-Nassau i belgijskim Baarle-Hertog. Cołki wic z tymi miastami je taki, co sōm skuplowane ze sobōm, chocioż  przinoleżōm do dwōch krajōw. Jako to je myjglich? Za starego piyrwej, jak niy było jeszcze Belgije, to roztomańte prince sam rzōndziyły, a były to jejich ziymie. Dyć we XIX wieku Belgijo była fraj, a trza było jokoś te granice potajlować. Sam niy poradziyli sie dogodać miyndzy sobōm, tōż uznali, co muszōm szukać we starych buchach, mapach, kery plac je ôd kerego princa, a przinoleży abo do Holandyje, abo do Belgije. Tak to we mieście Baarle we Holandyji, co leży kole 5 km ôd tej „rychtycznej” granice z Belgijōm, je wiyncyj jak 20 belgijskich placōw (enklawōw), a w niykerych tych enklawach we pojstrzodku sōm zaś place (esklawy) holynderski. Ludzie, i jako sam żyć? Granice, paszporty, przesiadki na granicach? A kaj, przeca my sōm we Beneluxie, a niy we  Polsce. Sam je autōnōmijo, ludzie niy muszōm sie pytać żodnego we Brukseli, abo we Amsterdamie, czy inkszej Hadze, co majōm robić. To praje tam ci we stolicach słōchajōm tych ludzi „sam stōnd”, a ôni sami decydujōm, kery chce być Holyndrym, abo Belgijokym. Sam granice miyndzy pańtwami kludzōm na przimo bez pōł chałupy, posprzyk szosyje, a trza sie yno dziwać pod nogi, kaj na tretuarze je jako piska, coby wiedzieć w jakim kraju sie je. Ô tym, czy chałupa stoji we Holandyji (Baarle-Nissau), abo we Belgiji (Baarle-Hertog) pokazuje to, kaj kludzōm dźwiyrze z tej chałupy. Tōż niykerzi ludzie ekstra cofali dźwiyrze, coby sie „wykludzić” do inkszego kraju a płaćić myńsze dowki. Dyć je tyż jedna chałupa (ul.Loveren 2,19) kero mo dwie adresy – holyndersko a belgijsko, bo dźwiyrze sōm gynau we pojstrzodku granice, a gospodorz niy godzi sie ich cofnyć. Wszystki te umowy ô granicy holyndersko- belgijskij sōm zapisane we ugodach ze Maasticht, Schengen, a roztomańtych inkszych, tōż żodyn niy ôpowoży sie tego ruszać, chocioż pora razy chcieli już bezmała zrobić z tym „porzōndek” . Nō ja, ale jako żyć we mieście, kaj co pora krokōw je inkszy kraj? Jo żech tam nigdy niy miyszkoł, ale z tego co żech widzioł, to ludzie miyszkajōm tam „normalnie”. Niy ma tam żodnych wojokōw, barierōw, ani tabulōw ze mianami państwa co kōnsek. ( We inkszych strōnach na granicy tyż już ciynżko je trefić na tabula Belgie, abo Nederand, raczyj Prowince Antwerp atp). We Baarle sōm dwie szkoły, dwa kościoły, dwie policyje, fojerwery, dwa miejski amty, dwa nece do mobilniokōw. Jako ôni sie dogadujōm? Granica   je co pora metrōw, bez pōł szosyje, a niy ma kōńca tretuaru, asfaltu niy swijajōm, chałupa niy ma posztrajchowano pōł na zielōno a pōł na modro. Niy widać tej granice. We Dziyń Krōla Holyndry świyntowały, fajrowały, a pora metrōw dalij Belgijoki normalnie były we robocie, stawiali chałupy atp. Na chałupach przi dźwiyrzach sōm tabulki ze nōmerami a fanōm – holynderskōm, abo belgijskōm. Na mastach ze lampami przi drōdze tyż sōm taki małe fany, coby szło poznać, w kerym kraju sie je. I niy ma tam żodnych „malōnkōw” na murach -„Belgijoki raus”, abo „sam je Holandyjo). Rōżnice bezmała sōm we prawie: Holyndry mogōm sprzedować fajerwerki yno roz we roku, tōż sklepy sōm we Belgiiji, cygarety tyż sōm we Belgiji chyba łacniejsze, za to we Holndyji idzie kupowŏć inksze roztomańte rzeczy. Downij bezmała tyż były roztomańte kōmedyje z tōm granicōw we Baarle: szkoły musiały kōńczyć lekcyje we inkszych godzinach, coby sie szkolorze ze sobōm niy trefiały, a niy hajowały. Bez wojna we Baarle-Hertog kryły sie roztomańte Belgijoki przed Niymcami, bo Holandyjo była neutralno, tōż tam niy mōgli ich pochytać. Szmugel tyż bōł piyrwej wiykszy, ale terazki niy ma granicōw, cłōw, tōż sie to skōńczyło. Przi Covidzie, a inkszych „świńskich gripach” były jakiś problymy, bo kożdy kraj mioł inksze prawo. Szło chować gowiydź, ale już niy wywiyź jōm za granica. Bezmała kedyś zawrzyli jakigoś gizda we Baarle-Nassau a go zawiōźli do heresztu we Belgii, tōż sie poskarżōł do sōndu we Hadze, że go porwali za granica. 

Nō ja, taki to sōm te roztomańte „wice” ze Baarlo. Dyć jo sie tak na to dziwōm, a se myśla, jako by to mōgło być u nas na Ślōnsku. Granicōw żodnych niy bydymy przeca stawiać, ale możno doczkōmy kedy takich czasōw, co kożdy bydzie se mōg żyć po swojimu: jedyn sōmsiod se powiesi tabula, abo fana, Ślōnsko, drugi niymiecko, trzeci polsko, a jeszcze inkszy czesko, abo chińsko, a żodyn mu ôkyn niy wyszkli auta niy spoli, abo chałupy niy posztrajchuje jakōm farbōm.

Wikipedyjo: https://nl.wikipedia.org/wiki/Baarle-Nassau