Giskana Fojermana Loci wody po naszymu, nie yno do rymu
 
Danga
Linki
Velorex
Godōmy po naszymu
Ślōnsk znany a niyznany
Piyrszo strona
O mie
Napisz do mie - kontakt 
Fraszki a powiedzynia
Radzijów, Rybnik
Fraszki a powiedzynia II
Fraszki a powiedzynia III
Opowiadania
Dlo dziecek
O Tigrze we fligrze
Dlo dziecek II
Slónsk downiyj
Slónsk dzisiej
Ślónsk dzisiej II
Ślónsk dzisiej III
Limeryki
Śpiywki ślónski
Limeryki II
Prziroda
Wiersze roztomańte
Wiersze roztomańte II
Wiersze roztomańte III
O Fojermanie
O kocie w samolocie
Po polsku - dla dzieci
Po polsku - różne
Po polsku - dla dzieci II
Po polsku - dla dzieci III
Po polsku - różne II
To już było (archiwum)
Podziel sie sobom
Bruksela
Miszmasz
Kiczka
Godej_haslo
Wożymy
 


Licznik

o2u.pl - darmowe liczniki

Ksiónżka gości

 

Nowości i zmiany


2006.12.07

O Maryjce i staruszce z lasa

        Było to bez lato w jednyj wsi. Mało dziołszka, mianym Maryjka, wziyna koszyczek i poszła nazbiyrać kwiotków na łónce. Jutro je Boże Ciało, tóż musza mieć co suć na tyj dródze, kaj ksióndz pódzie z tóm procesyjóm. Chodziyła tak Maryjka, zbiyrała te gynsipympki i inksze piykne kwiotka, fest jóm to zaciekawiyło i niy dała pozór, kedy kole niyj znodła sie jakoś starszo babka pod krykóm z miyszkym na plecach, kero cióngła kajś w stróna lasa. Naroz Maryjka sie kapła, że keryś idzie kole niyj i trocha sie wylynkała, ale staruszka odezwała sie dó niyj cichym, dobrotliwym głosym:

       - Niy bój sie dziołszko, widza, że zbiyrosz taki piykne kwiotka do tego koszyczka. Pónbóczek bydzie sie jutro fest radowoł.

        Dziołszka podziwała sie na ta babka, postawiyła koszyk i sie ji prziglóndo. Była óna fest staro, chudo, przigarbióno i wyglóndała na fest zmynczóno.

        - Dokąd to idziesz babciu, z tym workiem na plecach? - spytała sie.

        - A, wiysz dziołszko, ida se do lasa poszukać kajś jakigoś miejsca dlo siebie. Poszukóm jakijś dziuple we strómie, abo jakij dziury w ziymi, kaj doczekóm te pora lot życio, kere mi jeszcze zostało.

        - Babciu, a ty nie masz swojego domu?

        - Wiysz, teraz jo już niyma żodnymu potrzebno, kożdy mo swoji sprawy, inne zajyncia w życiu, tóż ó mie niy pamiyntajóm.

        - Babciu, ja nie mam żadnej przyjaciółki, rodzice pracują całymi dniami, może zamieszkasz u nas. Mamy duży dom, jeden pokoik znajdzie się dla Ciebie.

        - Wiysz co, lepszy bydzie, jak póda se do tego lasa, niy chca żodnymu zawodzać, ale jak chcesz, to możesz tu przichodzić, a jo ci byda opowiadać o bele czym. Yno niy godej żodnymu o tym, to bydzie nasza tajymnica. A teraz idź już du dóm, bo robi sie niyskoro i bydzie cie mama szukać.

        - Mama wraca późno z tatą, pracują po całych dniach. Tata ma swoją firmę, a mama jest u niego księgową i pracuje ciągle, często i w niedzielę chodzą do pracy.

        - Idź już teraz du dóm, a przidź zaś jutro, to ci poopowiadóm o bele czym, jak my sie bawiyli, jak jo była takóm małóm dziołszkóm, jak ty.

        Maryjka pożegnała staruszka, wziyna koszyk z kwiotkami i poleciała ku chałupie, a babka zaciepła swój miyszek na pleca i poszła dali w stróna lasa.

        Na drugi dziyń Maryjka niy mógła sie już doczekać, coby polecieć pod las do swojij staruszki. Jak yno wróciyła z procesyje, zjadła obiod i poleciała na łónka pod las. Chwila poczekała i zejrzała, jak z lasa pokozała sie staruszka o kryce. Dziołszka sie fest uradowała i poleciała ku niyj.

       - Dzień dobry, babciu - zawołała z daleka

       - Dziyń dobry, Maryjko - odpowiedziała ji uradowano staruszka.

       Pódź zy mnóm, siednymy se tam na pniu i ci trocha pobojóm. Poszły razym, siadły se wygodnie i staruszka opowiadała Maryjce o swojij młodości. Było to downo tymu, ludzie mieli wtedy jeszcze wiyncy czasu, chocioż mieli dużo roboty w polu, to dycko pod wieczór siodali w laubie i rozprawiali ze sobóm o toztomańtych sprawach. Nasza staruszka była wtedy tako mało, jak teraz Maryjka i dycko siodała kole swojij starki i słóchała, jak óna rozprawio. Maryjka słóchała z wielkim zaciekawiyniym i rozmarziła sie, jak to by było fajnie, jakby tak mama, abo tata mieli trocha czasu dlo niyj i tyż kedy siedli tak i ji porozprowiali. Tak tyn czas wartko przelecioł im na tym bojaniu, że ani sie nie spodzioły, jak minyło pora godzin.

      - Fajnie sie bojo, ale teraz musisz już lecieć du dóm, bo mama sie bydzie starała. Przidź zaś jutro, to ci poopowiadóm dali.

      - Do widzenia babciu - zawołała Maryjka i poleciała du dóm. A staruszka chwila jeszcze pozaglóndała za nióm i pomału poszła do swojigo lasa.

      Od tyj pory Maryjka dziynnie, jak yno prziszła ze szkoły i zrobiyła zadani, leciała do swojij babcie z lasa. Przinosiyła ji tyż roztomańte pierniki, szkloki i co tam yno znodła w dóma. Tak mijały dziyń za dniym, na dworze zrobiyła sie jesiyń, dnie były coroz krótsze i chłódniejsze, a Maryjka dali spotykała sie ze swojóm babcióm.

      W dóma Maryjka żodnymu niy godała, że mo w lesie tako swoja babcia. Mama z tatóm robiyli po całych dniach, tóż ani nie zauważyli, że kajś loce do lasa. Dziołszka niy chciała stracić swojij babcie, boła sie, że jak sie mama, abo tata dowiedzóm, to zabrónióm ji spotykać sie ze staruszkóm.

      Tak prziszoł grudziyń, napadało śniega i dziołszce było żol staruszki, bo niy miała óna zimowego mantla, ani szczewików. W lesie zbiyrała yno chrust, żeby se słożyć fojera i ogrzoć sie trocha. Maryjka prziniósła ji z dómu staro deka, ale w dziupli było i tak prawie tak zima, jak na dworze.

       Pora dni przed Wilijóm siedziały Maryjka z babcióm i opowiadała óna ji, jaki to kedyś były Wilije, jak była óna jeszcze tako mało, jak Maryjka teraz. Opowiadała ji o choince, prezyntach, świóntecznym stole. Dziołszce zrobiyło sie żol. U nich w dóma choinka była dycko sztuczno, prezynty były, ale niy było z kim pogodać, ani pośpiywać kolyndów. Tóż Maryjka zaczła namawiać zaś staruszki, coby prziszła dó nich do chałupy zamiyszkać na zima, abo chocioż na świynta. Staruszka padała ji, że tu mo dobrze i niy chce żodnymu zawodzać. Maryjce niy udało sie jóm przekónać, ale niy dowało ji to spokoju i cały czas rozważowała, co by tu zrobić, żeby móc zaprosić babcia na świynta, ale żeby niy znerwować mamy, abo taty.

       W niedziela, pora dni przed Wilijóm, Maryjka siedziała w dóma przi obiedzie z mamóm i tatóm. Jakoś tak sie złożyło, że oba mieli trocha czasu i jedli razym obiod przi stole. Przi godce Maryjka podsłyszała, że przed świyntami je trocha myni roboty w firmie taty i bydzie mioł trocha luzu, tóż postanowiyła spróbować i namówić go, coby z nióm poszoł do lasa po prawdziwo choinka, tako świyrkowo, o kerej słyszała z opowiadań staruszki. Ku jeji wielkimu zdziwiyniu tata sie zgodziył i padoł ji, że ta staro sztuczno choinka już je tako szpetno, tóż w tym roku prziniesóm se z lasa prawdziwo choinka. Radości Maryjki niy było kóńca, żeby tak jeszcze babcia mógła być z nióm i widzieć ta choinka i pośpiywać te kolyndy.

        Dziyń przed Wilijóm Maryjka z tatóm poszli do lasa szukać choinki. Szpacyrowali tak po lesie, a tata zaczón opowiadać dziołszce, jak to kedyś w dóma mieli tyż taki, prawdziwe choinki. Dziołszka zdziwiyła sie, że tata umi tak piyknie opowiadać. Niy znała go z tyj stróny, bo ón dycko yno chodziył do roboty i nigdy niy mioł dló niyj czasu. Chodziyli tak po lesie, szukali choinki, naroz przed nimi pokozała sie piykno choinka, cało pokryto śniegiym, kery blyszczoł sie w słóńcu, choćby była cało w gwiozdkach. Maryjce pozdało sie, że je to choinka od babcie, o kerej tela ji óna opowiadała. Zejrzała tyż babcie, kero stoła kole choinki i uśmiychała sie dó nich. Była óna obleczóno w letnio jakla i zandale na nogach. Dziołszce zrobiyło sie jóm żol, bo spómniala se, że óna tam siedzi samotno kajś w tyj dziupli i marznie, a óni sie tu szykujóm do Wilije i świyntowanio.

       Tata zejrzoł, że dziołcha sie jakoś zmiyniyła, tóż spytoł sie jóm, co ji sie stało, czy niy ma choro, abo czy niy zmarzła już za fest. Maryjka z tego wzruszynio zapómniała o tajymnicy i opowiedziała tacie wszystko o staruszce, kero poznała bez lato i kero odwiydzo dziynnie i kero marznie tam w lesie sama. Tata słóchoł z zaciekawiyniym, ale z niedowiyrzaniym tego, co opowiadała Maryjka. A óna naroz sie skapowała, że wygodała przed tatóm cało tajymnica swoja i trocha było ji gupio, ale zrozumiała, że już nic niy pómoże, tóż poprosiyła yno taty, żeby ji przisiyngnół, że żodnymu niy powiy o babci z lasa i że pozwoli zaprosić jóm na Wilijo du dóm. Tata, chocioż niy wierzół do kóńca w opowiadani Marysie, zgodziół sie, że niy powiy żodnymu, bydzie to jejich tajymnica. Ustalyli, że niy powiedzóm ani mamie, yno w Wilijo przed wieczerzóm Maryjka poleci i przikludzi babcia z lasa.

      Jak yno prziszli du dóm, zjedli obiod i niy padali nic mamie, yno Maryjka poleciała do lasa, podzielić sie dobróm wiadómościóm ze staruszkóm. Ta niy była z poczóntku zachwycóno tym pomysłym, ale w kóńu sie zgodziyła i uznała, że niy może odmawiać takij Wilijnej prośbie dziołszki. Maryjka znodła w starym szranku niyużywane już jakle od mamy, wziyna jedna, do tego mantel i stare szczewiki i zaniósła babci do lasa. Przeca w Wilijo musi fajnie wyglóndać. Ustalyły, że jutro, w Wilijo, niż piyrszo gwiozdka pokoże sie na niebie, babcia bydzie czekać na kraju lasa, kaj Maryjka przileci pó nia.

      W Wilijo w dóma był wielki szum, mama szykowała moczka, makówka, piykła ryba, tata prziniós choinka ze szopy i powiesiół na nia lampki, a Maryjka wiyszała kolorowe gołki, lameta i szkloki w papiórkach. Żodyn nic niy spóminoł o babci z lasa, prowda pedzieć, to tata downo o tym zapómnioł. Jak przichodziyła godzina, że mieli siodać pomału do stoła, wszystko było gotowe, to Maryjka po cichu sie kajś straciyła. Mama z tatóm myśleli, że poszła po jakiś prezynty, tóż nic niy godali, yno ciyrpliwie czekali. A tu oroz widzóm, Maryjka idzie i kludzi pod rynka jakoś starszo babka o kryce.

      - Szczynść Boże - pedziala staruszka.

      - Szczęść Boże - odpowiedzieli gospodorze.

      O nic niy pytali, bo wiedzieli, że w Wilijo trza ugościć kożdego, kto przidzie do chałupy. Maryjka posadziyła babcie na hónorowym miejscu. Wszyscy siedli do stoła, porzykali, połómali sie opłatkiym i życzyli se wzajymnie szczynścio i zdrowio. Żodyn niy zauważół tych płaczek w oczach staruszki. Były to płaczki ze szczynścio. Już od downa niy była tak z ludziami, kerzi sie tak przoli. Potym zaczła sie wieczerzo, po keryj dłógo śpiywali kolyndy. Najpiykniejsze śpiywała babcia. Tata z mamóm próbowali ji trocha pómogać, wiela znali, yno Maryjka słóchała z zaciekawiyniym. Sama niy znała tych piyknych kolynd.

       Jak było już doś niyskoro, staruszka pomału zaczła sie zbiyrać do wyjścio, ale że była już trocha ośmiylóno, tóż odwożyła sie spytać, czy mógłaby jeszcze pożyczać dzisiej tego mantla, w kerym tu prziszła, co ji Maryjka pożyczała, bo chciałaby pójść w nim na pastyrka. Mama dopiyro teraz zejrzała, że staruszka je obleczóno w jeja jakla. Zgodziyła sie bez problymu, żeby babcia wziyna se te lónty, niy yno na dzisiej, ale na zawsze, co by niy musiała marznyć w tako zima.

       Maryjka zapamiyntała yno, że babcia spómniala o pastyrce, tóż spytała sie mamy, czy niy mógła by pójść ze staruszkóm na pastyrka, do kościoła. Mama niy była bardzo zadowolóno z tego, że dziołcha kajś po nocach chce chodzić, ale w kóńcu uznała, że przeca je tako fajno noc gwiaździsto, tóż sama tyż może sie wybrać na ta pastyrka. Niy była już tela lot, od czasu jak była dzieckiym, tóż pódzie tyż i weźnie Maryjka ze sobóm. Tata, jak to usłyszoł, to uznoł, że ón sóm w dóma niy bydzie siedzioł, yno pódzie z nimi. Tak to, całóm rodzinóm, wybrali sie na pastyrka: babcia z Maryjkóm i mama z tatóm. W kościele pośpiywali, poradowali sie z narodzynio Dziecióntka i fest zadowolyni szli nazod.

       Drógóm szli tacy szczynśliwi, śpiywali, rozprowiali, aż naroz mama spómniała se, że przeca niy wiedzóm skónd sie wziyna ta babcia u nich. Tóż Maryjka opowiedziała, jak to spotkała jóm na łónce przi lesie bez lato, jak sie spotykały i jak babcia miyszko w lesie, w dziupli i marznie. Dziołszka zaczla tyż prosić mamy, coby babcia mógła zamiyszkać u nich w dóma.

       Staruszka zaczła sie wymawiać, że óna woli se miyszkać tam u siebie, żeby żodnymu niy zawodzać, ale mama z tatóm zaczli jóm prosić, żeby poszła dó nich, chocioż na świynta. Maryjka złapała babcie za rynka i niy chciała jóm puścić. Naroz tata przipómnioł se, że niy wiedzóm, jak babcia sie nazywo.

      - Jo je Mowa Ślónsko. Ludzie powyciepowali mie z dómów, pospołu ze starymi ślónskimi zwyczajami, tóż poszłach se miyszkac do lasa, tam kaj żodnymu niy zawodzóm. Dopiyro ta mało Maryjka sie mnóm zainteresowała, tóż opowiadałach ji o starych zwyczajach i o starym Ślónsku.

       Mama z tatóm pozaglóndali na siebie i zrobiyło sie im żol tyj staruszki, że tak jóm wszyscy traktowali, tóż zaprosiyli jóm do siebie i pozwolyli ji od tego czasu miyszkać u nich w dóma. Yno mało Maryjka niy rozumiala z tego za wiela.

      Tak to, od tego czasu babcia miyszlała u Maryjki, warziła obiod, rozprowiała ji o starych dziejach, czytala bojki i żodyn ani niy wiedzioł kedy mało Maryjka zaczła w dóma godać tak, jak staro babcia.

      Tata dali prowadziył swoja firma, mama mu pómogała, ale tak poukłodali se swoji życi, że w niedziela dycko mieli wolne, rano szli do kościoła, potym jedli razym obiod, a po obiedzie chodziyli na szpacyr. Przez dłógi lata widywało sie ich, jak chodziyli: Maryjka z babcióm pod rynka, a ze zadku mama z tatóm.

      Tak to już je w życiu, że kaj sie szanuje w dóma ślónsko mowa i ślónski zwyczaje, tam tyż je zgoda i dostatek.

Fojerman


 
Copyright (c)2009-2017 {Fojerman}